پادشاهی اردشیر سوم - ارشک و داریوش سوم
اردشير سوم
اردشير يكي از اشخاصي بود كه در موقع انحلال و متلاشي شدن مملكتي به تخت مي نشينند و از هيچ وسيله اي براي رسيدن به مقصود باكي ندارند . اين شاه بعد از جلوس به تخت اقرباي خود را كشت تا كسي مدعي سلطنت او نشود . پس از آن به سركوب كردن شورش هاي ممالك ايران پرداخت . در اين زمان تقريباً تمام ممالك ايران از جهت سلطنت طولاني اردشير ضعيف النفس و بي قيد * - * - او را به لوئي پانزدهم فرانسه از بعضي جهات تشبيه كرده اند - * - * در حال خودسري و طغيان بودند و دولت هخامنشي روي به انحلال مي رفت . اُخُس با لشگري به طرف سوريه حركت كرده شهر صيدا را پس از محاصره گرفت . اهالي شهر از شدت نااميدي به خودكشي اقدام كرده شهر را آتش زدند و وقتي كه اردشير وارد اين شهر نامي شد خرابه هايي بيش نيافت ( نوشته اند كه قريب به 400000 نفر در اين حريق تلف شدند ) * - * - نُلْدِكِهْ – تتبّعات تاريخي راجع به ايران - * - * پس از آن جزيره قبرس تسليم شد ، از سوريه اُخس به مصر رفت و به دستياري مِنْ تورْ يوناني از جزيره ي رُدُس ( RODOS ) آن را تسخير كرد . شدت عمل اخس در اين جا كارهاي كمبوجيه را به خاطر مي آورد ( 344 ق . م . ) . والي آسياي صغير آرْتاباذْ كه ياغي شده بود به وساطت مِنْ تورْ معفّو و مطيع گرديد . پيشرفت هاي اردشير از قوت اراده او و چند نفر اشخاص كافي بود كه يكي از آنها باگوُآس خواجه وزير اردشير و دو ديگر مِنْ تورْ و مِمْ نُنْ دو برادر يوناني بودند . در 338 ق . م . اردشير به دست باگوآس خواجه مسموم شد و درگذشت . نوشته اند كه اين خواجه اصلاً مصري بود و سفاكي هاي اردشير نسبت به مصري ها او را بدين اقدام واداشت . سلطنت اردشير به ممالك غربي ايران تسكين داد ولي ممالك شرقي از قبيل ايالات هند و آسياي وسطي به حال طغيان و شورش ماندند . بعد از داريوش شاهي قوي الاراده مانند اردشير به تخت ننشسته بود و اگر مي ماند از بزرگ شدن مقدوني ممانعت مي كرد زيرا يوناني ها در اين زمان طرفدار ايران بودند و دِمُوسْتِنْ ( DẺMOSTHẺNE ) نطّاق معروف يوناني دوستي ايران را پيوسته به يوناني ها تأكيد مي نمود .
اَرْشَكْ
بعد از فوت اردشير پسر او به تخت نشست و باز به دست خواجه مذكور كشته شد ( 336 ق . م . ) . يوناني ها اسم او را اُآرْزِسْ ( OARSES ) نوشته اند . بعد از آن اين خواجه يكي از نواده هاي داريوش دوم را به تخت نشانيد و او موسوم به داريوش گرديد . يوناني ها اسم او را كُدُمانْ ( CODOMANNE ) نوشته اند . در تاريخ مشهور به داريوش سوم و در داستان هاي ما معروف به ( دارا ) پسر داراب است .
داريوش سوم